Thị trường lao động toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng nhất trong nhiều thập kỷ, dưới tác động cộng hưởng của trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, già hóa dân số và quá trình chuyển dịch xanh. Theo Báo cáo Tương lai Việc làm 2025 (Future of Jobs Report 2025) của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) — khảo sát hơn 1.000 doanh nghiệp lớn đại diện cho trên 14 triệu lao động tại 55 nền kinh tế — thế giới sẽ chứng kiến 170 triệu việc làm mới được tạo ra và 92 triệu việc làm bị thay thế từ nay đến năm 2030, tương đương mức tăng ròng 78 triệu việc làm. Song song đó, Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS) trong báo cáo dự báo việc làm giai đoạn 2024-2034 cũng chỉ ra nhóm ngành y tế - chăm sóc sức khỏe sẽ dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng, còn nhóm công nghệ thông tin tiếp tục duy trì đà mở rộng mạnh mẽ.

Bài viết này tổng hợp và xếp hạng 20 ngành nghề có mức độ tuyển dụng cao nhất trong khoảng thời gian từ 5 đến 20 năm tới, dựa trên ba nguồn dữ liệu chính: báo cáo của WEF, số liệu dự báo của BLS, và các báo cáo thị trường lao động Việt Nam từ Tổng cục Thống kê, Manpower cùng các trung tâm dự báo nhân lực trong nước. Thứ tự xếp hạng được sắp xếp theo mức độ ưu tiên tuyển dụng, kết hợp giữa tốc độ tăng trưởng theo tỷ lệ phần trăm và quy mô tuyệt đối của nhu cầu nhân lực.

1. Trí tuệ nhân tạo (AI) và Khoa học dữ liệu

Đây là nhóm ngành dẫn đầu tuyệt đối trong mọi bảng xếp hạng toàn cầu. WEF xác nhận chuyên gia dữ liệu lớn (Big Data Specialist) và chuyên gia AI/Machine Learning là hai trong ba vị trí tăng trưởng nhanh nhất thế giới đến năm 2030, với 90% doanh nghiệp được khảo sát dự báo nhu cầu về kỹ năng AI và dữ liệu sẽ tiếp tục tăng. Tại Hoa Kỳ, BLS ghi nhận vị trí nhà khoa học dữ liệu (data scientist) có mức tăng trưởng lên tới 36% trong giai đoạn 2023-2033. Tại Việt Nam, nhóm ngành khoa học máy tính - công nghệ thông tin - kỹ thuật phần mềm cũng nằm trong top đầu các ngành cần nhiều nhân lực nhất giai đoạn 2025-2030 theo dự báo của các trung tâm hướng nghiệp trong nước.

2. Kỹ thuật phần mềm và Phát triển ứng dụng

Nhu cầu lập trình viên, kỹ sư phần mềm toàn ngăn xếp (full-stack) và chuyên viên phát triển ứng dụng di động tiếp tục tăng bền vững nhờ làn sóng số hóa doanh nghiệp. WEF xếp chuyên gia phát triển phần mềm và ứng dụng ở vị trí thứ tư trong nhóm tăng trưởng nhanh nhất toàn cầu, còn BLS dự báo riêng nghề lập trình viên phần mềm sẽ bổ sung khoảng 304.000 việc làm mới tại Hoa Kỳ đến năm 2033. Đây cũng là nhóm ngành có mức lương cạnh tranh và khả năng làm việc từ xa cao, phù hợp với xu hướng tuyển dụng linh hoạt đang lan rộng tại Việt Nam.

3. An toàn thông tin và An ninh mạng (Cybersecurity)

Khi mức độ số hóa gia tăng, rủi ro an ninh mạng cũng tăng theo tỷ lệ thuận. WEF ghi nhận chuyên gia quản lý an ninh (Security Management Specialist) lọt vào top 5 ngành tăng trưởng nhanh nhất, một phần do các yếu tố công nghệ và địa chính trị. BLS dự báo chuyên viên phân tích an ninh thông tin tăng 32,7% trong giai đoạn 2023-2033 — cao gấp nhiều lần mức tăng trưởng việc làm trung bình. Với làn sóng chuyển đổi số và các quy định bảo vệ dữ liệu ngày càng siết chặt tại Việt Nam, nhóm ngành an toàn thông tin - truyền thông đa phương tiện cũng được các trường đại học trong nước xác định là một trong chín nhóm ngành cần nhiều nhân lực nhất giai đoạn 2025-2030.

4. Công nghệ tài chính (Fintech)

Sự bùng nổ của ngân hàng số, thanh toán không tiền mặt và tài sản số đã đưa kỹ sư Fintech (FinTech Engineer) trở thành nghề tăng trưởng nhanh thứ hai toàn cầu theo WEF, chỉ sau chuyên gia dữ liệu lớn. Nhóm ngành này đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức tài chính, công nghệ và bảo mật để xây dựng các hệ thống thanh toán, cho vay và quản lý tài sản có khả năng mở rộng. Tại Việt Nam, sự phát triển của các ví điện tử, ngân hàng số và thị trường vốn số hóa đang tạo áp lực tuyển dụng lớn cho nhóm nhân sự vừa hiểu tài chính vừa hiểu công nghệ.
 

5. Chăm sóc sức khỏe và Điều dưỡng

Đây là nhóm ngành có quy mô tuyển dụng tuyệt đối lớn nhất tại các nền kinh tế phát triển. BLS xác định nhóm hỗ trợ chăm sóc sức khỏe (healthcare support) là nhóm nghề tăng trưởng nhanh nhất trong giai đoạn 2023-2033 với mức tăng 15,2%, trong khi điều dưỡng chuyên khoa (nurse practitioner) có mức tăng ấn tượng 46,3%. Nguyên nhân chính đến từ tốc độ già hóa dân số và tỷ lệ mắc các bệnh mãn tính ngày càng tăng. Xu hướng này cũng đang hình thành rõ nét tại Việt Nam khi tốc độ già hóa dân số thuộc nhóm nhanh nhất châu Á.

6. Chăm sóc người cao tuổi và Công tác xã hội

Song hành với ngành y tế, nhóm nghề chăm sóc tại nhà và hỗ trợ cá nhân (home health and personal care aide) được BLS dự báo sẽ tạo ra số lượng việc làm mới lớn nhất trong tất cả các nghề tại Hoa Kỳ — khoảng 820.500 việc làm đến năm 2033, tương đương mức tăng 20,7%. Nhóm nghề công tác xã hội, tư vấn tâm lý cũng nằm trong top 4 nhóm ngành tăng trưởng nhanh nhất theo BLS. Đây là lĩnh vực khó tự động hóa hoàn toàn do đòi hỏi yếu tố con người, vì vậy được dự báo duy trì nhu cầu cao trong suốt 15-20 năm tới.

7. Năng lượng tái tạo (Điện gió, Điện mặt trời)

Chuyển dịch năng lượng xanh đang tạo ra những ngành nghề tăng trưởng nhanh nhất về tỷ lệ phần trăm trên toàn cầu. BLS xác định kỹ thuật viên dịch vụ tua-bin gió (wind turbine service technician) là nghề có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong giai đoạn 2024-2034, còn thợ lắp đặt điện mặt trời (solar photovoltaic installer) xếp ngay sau đó. Dù quy mô tuyệt đối còn khiêm tốn, đây là nhóm ngành có tốc độ tăng trưởng theo tỷ lệ phần trăm cao nhất, phản ánh xu hướng đầu tư mạnh vào hạ tầng năng lượng sạch trên toàn thế giới, bao gồm cả Việt Nam trong chiến lược phát triển năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn.

8. Kỹ sư môi trường và Năng lượng tái tạo

Ngoài lực lượng kỹ thuật viên lắp đặt, nhóm kỹ sư môi trường và kỹ sư năng lượng tái tạo (environmental and renewable energy engineer) cũng được WEF xếp vào top 15 ngành tăng trưởng nhanh nhất đến năm 2030, nhờ làn sóng đầu tư vào công nghệ phát điện, lưu trữ và phân phối năng lượng. Việt Nam, với định hướng phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn được xác định là động lực tăng trưởng mới, đang mở rộng nhu cầu tuyển dụng cho nhóm ngành thiết kế sản phẩm tái chế, quản lý vòng đời sản phẩm và tối ưu hóa tài nguyên.

9. Xe điện và Phương tiện tự hành

Cùng với làn sóng chuyển dịch sang xe điện toàn cầu, chuyên gia xe điện và xe tự hành (autonomous and electric vehicle specialist) được WEF ghi nhận là một trong những nghề tăng trưởng nhanh nhất đến năm 2030. Ngành này bao trùm từ kỹ thuật viên bảo dưỡng pin, kỹ sư hệ thống điều khiển đến chuyên gia phần mềm cho xe tự hành — phản ánh sự hội tụ giữa công nghệ ô tô truyền thống và công nghệ số.

10. Robot công nghiệp và Tự động hóa

Đầu tư vào robot và tự động hóa được WEF xác định là một trong ba xu hướng công nghệ có tác động lớn nhất đến thị trường lao động, với 58% doanh nghiệp kỳ vọng công nghệ này sẽ thay đổi hoạt động kinh doanh của họ trước năm 2030. Điều này tạo ra nhu cầu lớn cho kỹ sư tự động hóa, kỹ sư cơ điện tử và chuyên viên vận hành hệ thống robot công nghiệp — nhóm ngành cũng được các trường đại học Việt Nam xác định nằm trong top các ngành cần nhiều nhân lực nhất, đặc biệt tại các khu công nghiệp và trung tâm sản xuất.

11. Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng

Sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu và làn sóng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đang tạo ra nhu cầu nhân lực lớn cho ngành logistics, từ quản lý kho vận, vận tải đa phương thức đến hoạch định chuỗi cung ứng số. Đồng thời, ở quy mô tuyệt đối, BLS xác định tài xế giao hàng (delivery driver) và công nhân vận tải nằm trong nhóm nghề có mức tăng trưởng việc làm lớn nhất về số lượng tuyệt đối tại Hoa Kỳ đến năm 2030, phản ánh sự bùng nổ của thương mại điện tử toàn cầu.

12. Thương mại điện tử và Marketing số

Hành vi tiêu dùng chuyển dịch mạnh sang trải nghiệm cá nhân hóa và mua sắm trực tuyến đang thúc đẩy nhu cầu tuyển dụng cho chuyên viên marketing số, quản trị sàn thương mại điện tử, chuyên viên tối ưu hóa quảng cáo và phân tích dữ liệu khách hàng. Đây là một trong những nhóm ngành mới nổi có tốc độ tuyển dụng dự kiến tăng trên 20-30% mỗi năm tại Việt Nam giai đoạn 2025-2030, theo đánh giá từ các đơn vị đào tạo trong nước, nhờ dòng vốn đầu tư nước ngoài và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng.

13. Quản lý và Vận hành doanh nghiệp

Nhóm nghề quản lý (management) được BLS xếp vào top 10 nhóm ngành tăng trưởng nhanh nhất tại Hoa Kỳ với mức tăng 7,3% giai đoạn 2023-2033, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn về năng lực điều phối tổ chức trong bối cảnh chuyển đổi số và tái cấu trúc mô hình kinh doanh. Đặc biệt, nhóm chuyên viên tài chính - vận hành doanh nghiệp (business and financial operations) cũng ghi nhận mức tăng 6,9%, cho thấy nhu cầu bền vững đối với nhân sự có năng lực quản trị và ra quyết định dựa trên dữ liệu.
 

14. Xây dựng và Hạ tầng đô thị

Làn sóng đô thị hóa và đầu tư hạ tầng tại các nền kinh tế đang phát triển, trong đó có Việt Nam, tiếp tục tạo ra nhu cầu lớn cho công nhân xây dựng, kỹ sư kết cấu, chuyên viên quy hoạch đô thị và quy hoạch giao thông. WEF xác định công nhân xây dựng nằm trong nhóm nghề có mức tăng trưởng lớn nhất về số lượng tuyệt đối trên toàn cầu đến năm 2030, và nhóm ngành kiến trúc - xây dựng - khoa học vật liệu cũng được các trung tâm dự báo nhân lực Việt Nam xếp vào nhóm ngành trọng điểm giai đoạn 2025-2030.

15. Nông nghiệp công nghệ cao

Ở quy mô tuyệt đối, WEF xác định lao động nông trại (farmworker) là nhóm nghề có số lượng việc làm mới lớn nhất thế giới đến năm 2030, một phần do nhu cầu lương thực toàn cầu tăng và sự dịch chuyển sang mô hình canh tác ứng dụng công nghệ. Tại Việt Nam, nhóm ngành công nghệ thực phẩm - công nghệ sinh học - nông lâm ngư nghiệp cũng nằm trong chín nhóm ngành được dự báo cần nhiều nhân lực nhất, phản ánh xu hướng chuyển dịch từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp công nghệ cao và bền vững.

16. Du lịch, Khách sạn và Dịch vụ lưu trú

Ngành du lịch - khách sạn tại Việt Nam đang phục hồi và tăng trưởng mạnh sau giai đoạn gián đoạn, với nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực lưu trú và du lịch được dự báo vượt 800.000 người vào năm 2025 và hơn 1 triệu người vào năm 2030, tương đương hơn 60.000 nhân sự cần bổ sung mỗi năm theo thống kê của Hiệp hội Du lịch Việt Nam. Nhóm ngành này đòi hỏi nhân sự thành thạo nghiệp vụ quản lý khách sạn, lễ tân, dịch vụ nhà hàng cùng khả năng ngoại ngữ và sử dụng công cụ quản lý số.

17. Bán hàng và Tư vấn khách hàng

Dù chịu áp lực từ tự động hóa trong một số khâu, nhân viên bán hàng (salesperson) vẫn được WEF xác định là một trong những nghề có mức tăng trưởng việc làm lớn nhất về số lượng tuyệt đối đến năm 2030, do vai trò tương tác trực tiếp với khách hàng khó thay thế hoàn toàn bằng công nghệ. Xu hướng này đặc biệt rõ nét trong các ngành bán lẻ, bất động sản và dịch vụ tài chính tại Việt Nam.

18. Giáo dục và Đào tạo kỹ năng số

WEF nhấn mạnh 85% doanh nghiệp toàn cầu xác định nâng cao kỹ năng (upskilling) cho lực lượng lao động hiện tại là chiến lược ưu tiên hàng đầu trong 5 năm tới, kéo theo nhu cầu lớn về giảng viên, chuyên gia đào tạo doanh nghiệp và chuyên viên phát triển chương trình học trực tuyến. Tại Việt Nam, khoảng 75% lực lượng lao động được dự báo chịu ảnh hưởng từ cách mạng công nghiệp 4.0, tạo áp lực tái đào tạo trên diện rộng và mở ra dư địa tuyển dụng lớn cho ngành giáo dục nghề nghiệp và đào tạo kỹ năng.

19. Truyền thông đa phương tiện và Sản xuất nội dung số

Sự bùng nổ của nền tảng số, mạng xã hội và nội dung do AI hỗ trợ tạo ra đang thúc đẩy nhu cầu tuyển dụng biên tập viên đa phương tiện, chuyên viên sản xuất video, thiết kế đồ họa và chuyên gia truyền thông thương hiệu. Đây là nhóm ngành nằm trong danh mục các ngành cần nhiều nhân lực được các trường đại học Việt Nam xác định cho giai đoạn 2025-2030, gắn liền với xu hướng truyền thông đa phương tiện và an toàn thông tin.

20. Nhân sự và Tư vấn sức khỏe tinh thần

Khép lại danh sách là nhóm ngành nhân sự (talent acquisition, quản trị nguồn nhân lực) và tư vấn sức khỏe tâm thần — hai lĩnh vực đang tăng trưởng song song với làn sóng tái cấu trúc lực lượng lao động toàn cầu. Theo BLS, việc làm cho chuyên gia tư vấn sức khỏe tâm thần được dự báo tăng khoảng 22% trong giai đoạn 2021-2031, nhanh hơn nhiều so với mức tăng trưởng trung bình của tất cả các nghề. Trong bối cảnh áp lực công việc và biến động nghề nghiệp gia tăng do tự động hóa, nhu cầu về chuyên gia hỗ trợ tâm lý người lao động và chuyên viên nhân sự dẫn dắt quá trình chuyển đổi tổ chức được dự báo tiếp tục mở rộng trong 15-20 năm tới.

Nhận định chung về xu hướng tuyển dụng dài hạn

Nhìn tổng thể, ba nhóm động lực chính đang định hình lại bản đồ tuyển dụng toàn cầu và tại Việt Nam trong 5-20 năm tới: (1) công nghệ số và AI thúc đẩy nhóm ngành công nghệ thông tin, dữ liệu và an ninh mạng dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng; (2) già hóa dân số và nhu cầu chăm sóc sức khỏe tạo ra khối lượng việc làm tuyệt đối lớn nhất trong nhóm y tế và chăm sóc; (3) chuyển dịch xanh thúc đẩy các ngành năng lượng tái tạo, xe điện và kinh tế tuần hoàn tăng trưởng nhanh nhất về tỷ lệ phần trăm dù quy mô còn nhỏ. Đáng chú ý, kỹ năng con người như hợp tác, tư duy phản biện và khả năng thích ứng liên tục được WEF xác định là nhóm kỹ năng tăng trưởng song hành cùng kỹ năng công nghệ, cho thấy chiến lược nhân sự dài hạn cần kết hợp cả đào tạo chuyên môn kỹ thuật lẫn phát triển năng lực mềm.

Đối với doanh nghiệp và người lao động Việt Nam, việc bám sát các nhóm ngành nêu trên — đặc biệt là công nghệ thông tin, tài chính công nghệ, năng lượng tái tạo và chăm sóc sức khỏe — sẽ là cơ sở quan trọng để hoạch định chiến lược tuyển dụng, đào tạo lại nhân sự và định hướng nghề nghiệp trong giai đoạn chuyển đổi cấu trúc lao động sâu rộng sắp tới.

Nguồn tham khảo: World Economic Forum – Future of Jobs Report 2026; U.S. Bureau of Labor Statistics – Employment Projections 2026-2036 và 2025-2035; báo cáo dự báo nhân lực của các trung tâm hướng nghiệp và cơ sở giáo dục Việt Nam giai đoạn 2025-2030.